Bạn đang ở khu vực nào:


Bạn đang quan tâm đến chương trình:





Đào tạo

Triết lý đào tạo

10000 GIỜ – LÝ THUYẾT VỀ TÀI NĂNG

Tài năng được hiểu là kỹ năng hoàn thiện đến một mức nào đó. Kỹ năng này được thực hiện đến mức thành thạo vượt lên khả năng của đám đông thì được xưng tụng là tài năng. “Thiên tài được tạo nên bởi 1% tố chất và 99% là nỗ lực”, trong hành trình nỗ lực của cá nhân một đứa trẻ luôn có sự quan tâm định hướng rất lớn từ cha mẹ. Vậy các bậc cha mẹ hiện đại cần biết những gì để làm nên tài năng của một đứa trẻ?

Cơ sở khoa học của trí thông minh hiện đại.

Khác với quan điểm cũ cho rằng trí tuệ con người phụ thuộc vào nếp nhăn vỏ não và chất xám, não học hiện đại chỉ ra rằng kỹ năng là sản phẩm của sự truyền tài thông tin giữa các nơ-ron thần kinh. Trong đó chất béo trắng myelin bao quanh các dây thần kinh được cho là yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định tốc độ truyền tải thông tin trong não, và cũng vì thế quyết định tài năng của một cá nhân. Lớp myelin càng dày thì tốc độ truyền tải thông tin càng cao. Ngược lại, sự suy nhược lớp myelin gây nên nhiều bệnh ở người trong đó có bệnh động kinh, rối loạn hành vi, parkinson…

Như vậy, việc tăng cường myelin bao quanh dây thần kinh trở thành chìa khóa của việc nâng cao kỹ năng, hình thành tài năng. Qua nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy myelin có thể hình thành qua nếu não được “tập thể dục”. Cũng tương tự như việc luyện tập cơ bắp của một vận động viên, myelin sẽ được sản sinh vĩnh viễn nếu não được vận động mạnh trong thời gian đủ dài. Việc luyện tập này cần tuân theo các nguyên tắc nghiêm ngặt, giống như cơ bắp chỉ phát triển với các bài tập đúng chứ không phải thông qua các hoạt động thường nhật. Những thông tin này về myelin mang lại ý nghĩa lớn trong việc hình thành các phương pháp dạy dỗ.

Các đặc điểm cần lưu ý trong phát triển myelin cụ thể gồm các trải nghiệm mạnh mẽ, tăng cấp và hướng đến mục tiêu xác định. Lý do là bởi kỹ năng chỉ hình thành khi có các trải nghiệm, giống như đứa trẻ có vấp ngã thì mới biết đi một cách cẩn thận. Não bộ học tập thông qua các trải nghiệm lớn và các sang chấn mạnh mẽ, chỉ khi tập luyện đến giới hạn và vượt qua giới hạn thì myelin mới vươn ra và xoắn lấy để làm dày thêm dây thần kinh.

Qua tìm hiểu cuộc sống của những người tài năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau: các doanh nhân, người chơi nhạc, vận động viên thể thao, nhà toán học kiệt xuất v.v… nguyên tắc luyện tập não bộ được phát biểu phổ quát dưới tên gọi “thuyết 10000 giờ” rằng. Là một con số mang tính khái quát, giả thuyết này cho rằng người ta cần một số lượng thời gian nhất định tương đương 10000 giờ để trở thành chuyên gia trong lĩnh vực nào đó. Nghĩa là nếu một ngày bạn luyện tập 3 tiếng, trong vòng 1 năm bạn sẽ tích lũy được khoảng 1000 giờ. 10000 giờ tương đương với 10 năm luyện tập có chủ đích.

Một trong những ngành nghề khó với yêu cầu khắt khe nhất trong xã hội là ngành Y buộc những sinh viên phải có 6 năm đại học, 1 năm chuyên khoa định hướng, kế đến là ước mơ trở thành bác sĩ nội trú trong 3 năm với yêu cầu phải ở bệnh viện 24/24 giờ. Không dừng lại ở đó, một cử nhân ngành Y cần tối thiểu 8 năm sau tốt nghiệp để trở thành bác sĩ chuyên khoa.

Nhà sáng chế thiên tài Thomas Alva Edison – tác giả của hơn 1500 bằng sáng chế trên toàn thế giới đã có hàng nghìn thí nghiệm phải làm đi làm lại trước khi đạt được thành công. Nổi bật nhất trong số đó là câu chuyện về việc tìm ra chất vonfram làm nguyên liệu dây tóc bóng đèn, và đó không phải là câu chuyện duy nhất trên hành trình sáng tạo của Edison.

 

Một cá nhân cần khoảng 10000 giờ luyện tập để trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực nào đó, và sự luyện tập này phải được thực hiện một cách có chủ đích chứ  không phải việc hằng ngày lặp đi lặp lại một bài tập. 10000 giờ cần được sử dụng hiệu quả theo ba nguyên tắc cơ bản là tập trung xử lý những phần khó, chia nhỏ công đoạn và luyện tập sâu.

  1. Nguyên tắc tập trung xử lý những phần khó nhấn mạnh khi luyện tập không tập những phần dễ dãi mà dành thời gian để cải thiện và thay đổi những phần khó. Trong chơi nhạc có những phần khó, làm toán có những phần khó… khi xử lý những phần đó, não bộ mới hình thành myelin và vượt qua quỹ đạo thường nhật.
  2. Nguyên tắc “chia nhỏ công đoạn” là năng lực mà nhiều người cần phải học hỏi tích lũy trong thời gian dài. Thay vì làm một việc lớn và khó thực hiện, hầu hết các tài năng có cách chia nhỏ đầu việc và sắp xếp các phần nhỏ đấy theo trật tự logic. Một việc khó giờ đây được chia nhỏ thành các bước với các yêu cầu cụ thể để có thể giải quyết lần lượt được. Thông điệp này được nhắc đến trong hình ảnh nếu bạn không thể dùng tay bẻ cả bó đũa cùng một lúc, bạn hoàn toàn có thể tách riêng và bẻ từng que đũa để đạt được được kết quả tương tự. Chia nhỏ công đoạn một cách hợp lý dần xây dựng nên quy trình với các tiêu chí cụ thể để một công việc lớn hoàn thành nhanh hơn, với chất lượng tinh xảo. Đây là một năng lực đặc thù của người giỏi.
  3. Nguyên tắc cuối cùng cần chú ý là tầm quan trọng của việc luyện tập sâu và chậm. Trong âm nhạc, các pianist giỏi nhất đã luyện tập bằng cách chơi bản nhạc chậm đến mức người đi qua không nhận ra tác phẩm. Thái cực quyền được đánh giá là đỉnh cao của võ thuật Trung Hoa là môn võ thực hiện các động tác chậm đến mức người xem không nhìn ra bài võ. Luyện tập sâu và chậm cũng đúng trong việc học ngôn ngữ, thay vì đọc hết cả một cuốn sách, việc dừng lại và phân tích từng câu từ của một trang sách là công việc đòi hỏi tư duy cũng như mang lại nhiều bài học hơn hẳn. Thông qua luyện tập sâu và châm, một cá nhân đạt đến mức tư duy mới khi anh ta cần phải chú ý vào từng chi tiết của công việc, cũng là lúc não bộ trong trạng thái tập luyện công phu nhất.

Hiểu được tầm quan trọng và các nguyên tắc trong quá trình thực hiện 10000 giờ luyện tập có thể là mang lại những thông tin hữu ích, nhưng trả lời câu hỏi “làm thế nào duy trì 10000 giờ luyên tập này một cách bền bỉ?” còn quan trọng hơn với các bậc phụ huynh muốn đầu tư cho con cái mình.

Nghị lực, lòng kiên trì quyết định thành công.

Theo giáo sư Angela Duckworth, Đại học Tổng hợp Pennsylvania, Hoa Kỳ thì “Yếu tố nổi bật trong việc dự báo thành công của một người không phải là trí thông minh xã hội, không phải là sắc đẹp, sức khỏe hay chỉ số IQ. Mà là lòng kiên trì”. Nói cách khác, lòng kiên trì, nghị lực là yếu tố tiên đoán thành công của một con người trong tương lai. Kiên trì được hiểu là “đam mê và bền bỉ” cho những mục tiêu rất dài hạn. Bởi hành trình đến thành công là một cuộc chạy marathon chứ không phải chạy nước rút, chỉ đến cuối ta mới biết ai là người thắng cuộc. Vậy điều gì giúp làm nên lòng kiên trì?

Rất khó để lượng hóa công thức làm nên nghị lực của một cá nhân, nhìn chung nghị lực đến từ hai thứ: khung nhận thức phát triển và đam mê.

  1. Khung nhận thức là cách nhìn nhận của một cá nhân về các sự vật hiện tượng trong đời sống. Trên thế giới có hai loại hình khung nhận thức phổ biến là khung nhận thức cố định và khung nhận thức phát triển. Tỉ lệ phân bổ giữa khung nhận thức cố định và khung nhận thức phát triển có nhiều chênh lệch. Phần lớn nhân loại rơi vào khung nhận thức cố định với quan niệm năng lực là yếu tố bị giới hạn với từng cá thể. Yếu tố này được quyết định bởi gen di truyền, tác động của môi trường sống, và vì thế cá nhân họ sinh ra để làm một việc nhất định trong đời sống thay vì chọn được con đường theo như mong muốn của mình, mong muốn chỉ là thứ yếu. Với quan điểm như vậy, những người với khung nhận thức cố định đồng tình với các công việc thường nhật, ít thay đổi và có xu hướng an phận, việc sử dụng thời gian của những cá nhân này khiến myelin trong não không phát triển. Hoàn toàn tương phản, lòng kiên trì của người thành đạt xuất phát từ khung nhận thức phát triển khi họ không tin vào những số phận, không muốn đóng khung cuộc đời trong các khuôn mẫu có sẵn. Chính vì luôn tin mình có thể thay đổi được số phận, họ dành thời gian để luyện tập và cải thiện kỹ năng của chính mình. Cộng với quá trình luyện tập đúng đắn 10000 giờ, myelin có điều kiện hình thành để củng cố kỹ năng cá nhân.
  1. Đam mê là yếu tố cực kỳ khó lượng hóa ở một cá nhân, tuy không có công thức bồi đắp đam mê nhưng ta có thể tìm thấy nguồn gốc của đam mê thông qua ít nhất hai yếu tố là việc một cá nhân gặp được người truyền cảm hứng và có những thành công từ sớm để củng cố sự tự tin.

Đoạt giải nhất cuộc thi piano quốc tế Frederic Chopin năm 1980, Đặng Thái Sơn đã truyền cảm hứng cho một thế hệ người Việt Nam để theo đuổi môn âm nhạc quý tộc này. Từ hình tượng của Đặng Thái Sơn, người Việt Nam tin tưởng rằng mình có thể trở thành quý tộc. Bản thân Đặng Thái Sơn là nghệ sĩ nhân dân trẻ nhất từ trước đến nay tại Việt Nam khi được trao tặng danh hiệu này ở tuổi 26.

Chứng minh được bổ đề cơ bản Langlands năm 2009 và được trao tặng Huy chương Field năm 2010, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã truyền cảm hứng lớn cho thế hệ thanh niên Việt Nam. Từ hình ảnh Ngô Bảo Châu, chúng ta tin rằng Việt Nam có những bộ óc kiệt xuất.

Nỗ lực của một cá nhân sẽ dài hơi hơn rất nhiều nếu được sự động viên và ghi nhận từ gia đình, xã hội. Sự tự tin rất quan trọng với một cá nhân hiện đại, sự tự tin được bồi đắp là một quá trình từ những thành công nhỏ, từ sự động viên và định hướng của gia đình, nhà trường. Cá nhân tin rằng nếu nỗ lực mình có thể làm được là một động lực lớn để duy trì hành trình 10000 giờ luyện tập.

Hiểu rõ tầm quan trọng của thành công sớm và những lời động viên đối với con trẻ, đồng thời để khuyến khích quá trình 10000 giờ luyện tập, các vị phụ huynh cũng cần cân nhắc kỹ trong việc khen con. Quan điểm khen con dựa trên nỗ lực được nhiều bậc phụ huynh ủng hộ, cũng như cách đánh giá dựa trên quá trình mới là điều cốt yếu làm nên thành công của một cá nhân. Bên cạnh đó, chúng ta có thể hạn chế khen trẻ em dựa trên các yếu tố có sẵn bằng các tên gọi như “thiên tài”, “trẻ năng khiếu”, “trẻ rất thông minh”… những điều này vô hình chung trói trẻ vào khung nhận thức cố định, khiến con hiểu rằng con có được kết quả là nhờ những phẩm chất có sẵn chứ không phụ thuộc vào nỗ lực dài hạn.

Go to top >>